Ik las onlangs een verhaal over de beste schilder ter wereld. Hij werd rijk door het maken van portretten voor de meest welgestelde mensen van het land. Hij schilderde landeigenaren, echtgenotes, mollige kinderen, rimpelige overgrootmoeders, ministers, predikanten, operazangeressen, academici, bankiers, onderscheiden soldaten, arrogante schrijvers en ijdele actrices.

Hij stond bekend om hoe hij, op doek, elke menselijke blik een bepaalde begaafdheid wist mee te geven. Mensen zeiden dat als hij een ezel had moeten schilderen, hij zelfs zo’n befaamd dom dier had kunnen voorzien van een vleugje intellect.

Hij had zo jaren door kunnen gaan, maar stopte op een dag abrupt met het schilderen van portretten in opdracht. Hij was het zat. Een idee dat al jaren in zijn hart borrelde nam de overhand: een portret van de zee maken.
Hij wist dat het geen gemakkelijke opgave zou worden. Er zijn immers miljoenen kilometers kust. Waar moest hij in hemelsnaam beginnen?
Toen hij jaren later werd gevraagd naar het portret van de zee, dat nog steeds niet af was, antwoordde hij dat de zee gewoon moeilijk is:

“Toen ik portretten van mensen schilderde, begon ik altijd bij de ogen. Dat was het meest tijdrovende deel van het schilderij.
Als je eenmaal de ogen hebt geschilderd, hoef je niet eens meer naar het model te kijken. Dan gaat de rest vanzelf; de mond, de neus, de hals, zelfs de handen.
Het probleem van de zee is dat het geen ogen heeft. Waar begint de zee?”

Ik ontmoet vaak nieuwe mensen.
We ontmoeten met Sir James de laatste tijd veel kinderen. We schrijven liedjes met kinderen wiens leven ingrijpend is veranderd door een ziekte.
Als ik mensen die nieuw zijn voor mij voor het eerst ontdek, is het eerste wat ik doe, proberen te begrijpen waar ze vandaan komen. Ik probeer te zien wat hun context is. In dit geval de ziekte kanker.
Ook als ik een nieuwe liefde, nieuwe collega’s of nieuwe vrienden maak, wil ik hun context begrijpen om hen te kunnen plaatsen ten opzichte van mijn eigen normen en waarden. Daarna beslis ik of ik eigenlijk wel met ze om wil gaan.
Context geeft de houvast die je nodig hebt om jezelf en anderen te begrijpen.

Maar wat gebeurt er eigenlijk op het moment dat je het gevoel hebt iemand volledig te begrijpen, maar zijn of haar context zo ver van de jouwe af ligt dat het voelt alsof je de zee probeert te portretteren?
Kun je dan met diegene samen zijn?
Kun je elkaar dan echt begrijpen?

De enige mogelijke manier om dat te doen is luisteren.
Luisteren zonder context.
De ruis uitschakelen en focussen op woorden.
Luisteren naar wat die persoon te zeggen heeft, wat die persoon denkt, wat die persoon voelt en daar dan pas je conclusies uit te trekken zonder context daar een rol in te laten spelen. Evenmin je eigen normen, waarden of je eigen geloof.
Je ogen dicht. En dan gewoon maar beginnen aan je schilderij. Van de zee.

Tommaso